Ethereum đổi sang xác thực dựa trên bằng chứng năm 2026: Vì sao quan trọng với node

EIP-8025 trong lộ trình L1-zkEVM 2026 có thể giúp xác thực block Ethereum nhanh và “nhẹ” hơn bằng chứng minh zero-knowledge, giảm nhu cầu phải re-execute toàn bộ giao dịch của mọi validator.

Ngày 11/02, cộng đồng nhà phát triển và nghiên cứu Ethereum tập trung tại workshop L1-zkEVM đầu tiên, mở ra cái nhìn sớm về cách mạng hóa quy trình xác thực L1. Nếu thành công, thay đổi này có thể hạ yêu cầu phần cứng, tăng khả năng tham gia của người dùng cá nhân và củng cố bảo mật khi mạng tiếp tục mở rộng.

L1-zkEVM và EIP-8025 mở đường cho cơ chế xác thực block mới

EIP-8025 (Optional Execution Proofs) cho phép Ethereum bổ sung một luồng xác thực dựa trên ZK proofs, thay vì buộc mọi validator phải tự chạy lại toàn bộ giao dịch trong block.

Sáng kiến này nằm trong lộ trình L1-zkEVM 2026 của Ethereum. Trọng tâm là EIP-8025, còn được gọi là “Optional Execution Proofs”, nhằm đưa bằng chứng thực thi (execution proof) trở thành một lựa chọn bổ sung trong cơ chế xác thực.

Thay vì tất cả validator phải “re-execute” mọi giao dịch để kiểm tra tính đúng đắn, hệ thống cho phép các thực thể chuyên biệt (zkAttesters) xác minh block thông qua bằng chứng zero-knowledge. Mô tả tổng quan về cơ chế này được đề cập tại bài viết trên X.

Điểm quan trọng là nâng cấp mang tính tùy chọn. Các node không áp dụng vẫn vận hành như hiện tại, nghĩa là thay đổi không bắt buộc toàn mạng phải chuyển đổi đồng loạt để tiếp tục xác thực và đồng bộ chain.

ZK proofs giúp giảm gánh nặng re-execution cho validator Ethereum

ZK proofs cho phép validator kiểm tra một bằng chứng mật mã để xác nhận block hợp lệ, thay cho việc lặp lại toàn bộ tính toán giao dịch, từ đó tăng tốc xác minh và giảm tải phần cứng.

Trong mô hình hiện nay, validator Ethereum phải re-execute mọi giao dịch trong mọi block để tự xác nhận tính chính xác. Khi hoạt động mạng tăng, cách làm này tiêu tốn nhiều tài nguyên theo thời gian, đặc biệt về CPU và băng thông đồng bộ dữ liệu trạng thái.

Bằng chứng zero-knowledge thay đổi động lực này: thay vì tái chạy các phép tính, validator chỉ cần kiểm tra tính hợp lệ của bằng chứng. Việc xác minh bằng chứng thường nhẹ hơn đáng kể so với thực thi toàn bộ khối lượng tính toán gốc.

Khi yêu cầu lưu trữ, băng thông và năng lực xử lý giảm, việc chạy node xác thực đầy đủ có thể trở nên khả thi hơn trên laptop phổ thông. Điều này có thể cải thiện tính “dễ tham gia” (accessibility) của xác thực L1.

Nếu chi phí tham gia giảm, các solo staker và người vận hành node tại nhà có cơ hội duy trì tính cạnh tranh ngay cả khi giới hạn gas và sản lượng dữ liệu tăng, giúp phân tán quyền lực xác thực tốt hơn về lâu dài.

Cơ chế nhiều bằng chứng độc lập hướng tới tăng bảo mật và bảo toàn client diversity

Với EIP-8025, block chỉ được chấp nhận sau khi nhiều bằng chứng độc lập được xác minh, nhằm giảm phụ thuộc vào một triển khai duy nhất và tăng độ tin cậy của xác thực.

Thiết kế được mô tả là yêu cầu “nhiều bằng chứng độc lập”, với đề xuất hiện tại là 3 trên 5 bằng chứng cần được xác minh trước khi chấp nhận block. Cách tiếp cận này hướng tới giảm rủi ro tập trung vào một prover hay một implementation.

Nếu được triển khai đúng cách, điều này có thể hỗ trợ client diversity bằng cách tạo thêm lớp xác minh chéo dựa trên bằng chứng, thay vì chỉ dựa vào việc mọi client đều tái thực thi giống nhau. Đồng thời, cơ chế nhiều nguồn bằng chứng có thể hạn chế tác động của lỗi đơn điểm trong một hệ thống prover cụ thể.

Chuẩn hóa execution witness và zkVM interface có thể hỗ trợ rollups và hạ tầng prover

Ngoài L1, việc chuẩn hóa execution witness và giao diện zkVM có thể giúp rollups và các nhà cung cấp hạ tầng bằng chứng xây dựng block proofs nhất quán hơn quanh Ethereum.

Khi execution witness và zkVM interfaces được tiêu chuẩn hóa, các hệ thống tạo bằng chứng có thể giảm phân mảnh kỹ thuật và tăng khả năng tương thích. Điều này đặc biệt liên quan đến các đơn vị đã làm việc với bằng chứng cho block Ethereum, cũng như các dự án rollup cần pipeline prover ổn định.

Trong bức tranh lớn hơn, chuẩn hóa có thể thúc đẩy hệ sinh thái công cụ đo đạc, benchmarking, và các thực hành bảo mật như formal verification, từ đó giúp đánh giá chất lượng prover và giảm rủi ro triển khai khi áp dụng ở quy mô L1.

Kết luận: EIP-8025 nhắm tới xác thực nhanh hơn và mở rộng L1 an toàn hơn

EIP-8025 có thể giúp xác thực block Ethereum nhanh hơn, giảm yêu cầu phần cứng, đồng thời tăng bảo mật thông qua nhiều bằng chứng độc lập khi mở rộng base layer.

• EIP-8025 có thể khiến xác thực block Ethereum đủ “nhẹ” để khả thi hơn trên laptop phổ thông.
• Ethereum hướng tới cải thiện bảo mật trong khi mở rộng base layer thông qua kiến trúc bằng chứng.

Những câu hỏi thường gặp

EIP-8025 (Optional Execution Proofs) là gì?

EIP-8025 là đề xuất cho phép thêm một con đường xác thực block bằng ZK proofs. Thay vì mọi validator phải re-execute toàn bộ giao dịch, một nhóm chuyên biệt (zkAttesters) có thể cung cấp bằng chứng để validator kiểm tra nhanh hơn.

zkAttesters là ai trong mô hình L1-zkEVM?

zkAttesters là các bên tham gia chuyên biệt tạo hoặc cung cấp bằng chứng zero-knowledge để chứng minh block hợp lệ. Validator có thể dựa vào việc xác minh các bằng chứng này để giảm khối lượng tính toán so với re-execution.

Việc nâng cấp có bắt buộc toàn bộ node Ethereum phải áp dụng không?

Không. Cơ chế được mô tả là tùy chọn: các node không áp dụng vẫn hoạt động như hiện nay. Điều này giúp quá trình chuyển đổi linh hoạt hơn, đồng thời vẫn giữ khả năng vận hành của các node theo mô hình cũ.

Tại sao EIP-8025 có thể giúp chạy node dễ hơn trên phần cứng phổ thông?

Vì xác minh ZK proofs có thể giảm yêu cầu về tính toán, lưu trữ và băng thông so với việc re-execute mọi giao dịch trong block. Khi gánh nặng tài nguyên giảm, việc vận hành node xác thực đầy đủ có thể khả thi hơn trên laptop.

Cơ chế “nhiều bằng chứng” giúp bảo mật Ethereum như thế nào?

Thiết kế yêu cầu nhiều bằng chứng độc lập (đề xuất hiện tại là 3 trên 5) trước khi chấp nhận block. Điều này giảm phụ thuộc vào một prover hoặc một implementation duy nhất, hỗ trợ client diversity và giảm rủi ro lỗi đơn điểm.